Kural
- Gerçek koşul: If + present, will / can / may + V1.
- Bugüne aykırı: If + past (were), would + V1. “If I were you, …”
- Geçmişe aykırı: If + had V3, would / could / might have V3.
- Karışık: If + had V3, would + V1 now (geçmişteki koşul, bugünkü sonuç); If + past, would have V3 (bugünkü durum, geçmişteki sonuç).
- Devrik koşul: Had they known = If they had known; Should you need = If you need; Were I you = If I were you.
Örnekler
- If it rains tomorrow, the match will be cancelled.Yarın yağmur yağarsa maç iptal edilecek.
- If I had more time, I would learn Japanese.Daha fazla vaktim olsa Japonca öğrenirdim.
- Had we left earlier, we would not have missed the train.Daha erken çıksaydık treni kaçırmazdık.
Nasıl karar verilir?
- Önce zaman ipucunu bul: now, today, at the moment bugünü; yesterday, ten years ago, in 2019 geçmişi gösterir.
- Koşul gerçekleşebilir mi, yoksa gerçeğe aykırı mı? Olabilecek bir şeyse gerçek koşul (If + present, will + V1); olmayan ya da olmamış bir durumsa bugüne ya da geçmişe aykırı koşul.
- Sonuç fiilini ipucuna bağla: bugüne aykırı → would + V1; geçmişe aykırı → would have V3; geçmişteki koşulun bugünkü sonucu → If + had V3, would + V1.
- Boşlukta If yoksa devrik yapıyı ara: Had + özne + V3, Were + özne, Should + özne.
Çözümlü örnekler
1. If the city council ---- the old bridge ten years ago, the traffic in the town centre would not be so heavy today.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D · “ten years ago” koşulun geçmişte kaldığını, “today” ve “would not be” sonucun bugün olduğunu gösteriyor. Geçmişteki koşul, bugünkü sonuç: If + had V3, would + V1 (karışık koşul).
- A) If + past bugüne aykırı bir durumu anlatır; geçmişte (ten years ago) yapılmamış bir işi anlatmak için had V3 gerekir.
- B) Koşul yan cümlesinde would kullanılmaz; would sonuç cümlesine aittir.
- C) Present perfect “ten years ago” gibi bitmiş bir geçmiş zamanla kullanılmaz ve gerçeğe aykırı bir koşul kurmaz.
- E) would have V3 sonuç cümlesinin yapısıdır; If’li yan cümleye girmez.
2. ---- the warning signs earlier, they could have prevented the collapse of the tunnel.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B · Ana cümle “could have prevented” geçmişe aykırı bir sonuç; koşul da geçmişte olmalı: If the engineers had noticed. Devrik hâli Had the engineers noticed.
- A) If + past bugüne aykırı bir koşul kurar; “could have prevented” gibi geçmişe aykırı bir sonuçla uyuşmaz.
- C) Were … to notice geleceğe dair bir varsayım kurar (“fark edecek olsalar”); geçmişteki sonuçla uyuşmaz.
- D) Should … notice gerçek koşulun devrik hâlidir (If the engineers notice); sonucu will ya da can ile gelir.
- E) Unless “-mezse” demektir: “fark etmeselerdi çöküşü önleyebilirlerdi” mantıksız olur.
Sık düşülen tuzak
Zaman ifadesine bak: “now, today” varsa sonuç would + V1, “last year, yesterday” varsa would have V3. Karışık koşul bu ipucuyla çözülür.
Athena Tapınağı’nın öbür kartları
- Rağmen: although, despite
Beklenenin tersi olan sonuç: although + cümle, despite + isim ya da V-ing.
- Neden bağlaçları
Sebep: because / since / as + cümle; because of / due to + isim. Sonuç sebepten gerçekten çıkmalı.
- Karşıtlık: whereas, while, however
İki şeyi karşılaştırmak: whereas / while; iki cümle arasında zıtlık: however, nevertheless.
- İkili yapılar ve karşılaştırma
Çift parçalı kalıplar birlikte gelir: not only … but also, the more … the more, as … as.
- Geçiş kelimeleri: moreover, therefore, instead
İki cümleyi bağlayan zarf aralarındaki ilişkiyi söyler: ekleme, sonuç, zıtlık, örnek, yerine koyma.
- Zaman bağlaçları
Zaman bağlacı olay sırasını kurar; gelecek anlamında bile yan cümlede will olmaz.
- Amaç ve sonuç
so that = “… diye, amacıyla”; so … that / such … that = “o kadar … ki”.
- Koşul bağlaçları
unless = if not; provided that / as long as = “yeter ki”; whether or not = “her iki durumda da”.
- Edat öbekleri: in terms of, due to
Birden çok kelimelik edatlar isim ya da V-ing alır; şıkların hepsi dil bilgisi olarak uyar, doğru olanı anlam seçer.
- Kalıp edatlar: fiil, isim, sıfat + edat
Bazı fiil, isim ve sıfatlar hep aynı edatla gelir: depend on, access to, capable of. Bunlar kalıp olarak öğrenilir.
- Zaman, yer ve miktar edatları
Bu edatlar anlamdan seçilir: süre mi son tarih mi, artış miktarı mı ulaşılan düzey mi, iki şey arası mı grup içi mi?
- Zamanlar ve zaman uyumu
Zaman işareti fiili seçer: since → present perfect, by + gelecek → future perfect.
- Gerund ve infinitive
Edattan sonra V-ing; bazı fiillerden sonra to + V1.
- Modal ve modal perfect
Geçmişe dair tahmin ve eleştiri: modal + have + V3.
- Edilgen yapı ve ettirgen
Özne işi yapan değil, işten etkilenen şeyse: be + V3.
- İlgi cümleleri (relative clause)
who kişi, which şey, whose sahiplik, where yer; virgülden sonra that kullanılmaz.
- Kısaltma ve participle
Öznesi aynı iki cümle kısalır: etkense V-ing, edilgense V3, önce olduysa Having V3.
- Nicelik: few, little, each, none
İsim sayılabilir mi, iki şey mi çok mu: nicelik kelimesini ismin türü seçer.
- İsim cümleleri (noun clause)
Bir cümle, isim yerine özne ya da nesne olur: what, whether, that, how.
- Devrik yapılar (inversion)
Olumsuz ya da sınırlayıcı bir ifade başa gelince soru sırası kullanılır: Rarely have they …